Przejdź do treści
Wszystkie poradniki
, ,

Wzory skróconego mnożenia

Okładka wpisu SOLVE: Wzory skróconego mnożenia
(a + b)² = a² + 2ab + b²

a nie a² + b²

Wzory skróconego mnożenia to trzy linijki, które wracają w co drugim zadaniu: w równaniach, funkcji kwadratowej, wyrażeniach algebraicznych i dowodach. Poniżej zobaczysz, skąd się biorą, więc nie będziesz musiał ich kuć.

Większość uczniów zna wzory skróconego mnożenia na pamięć. Problem w tym, że pamięć zawodzi akurat wtedy, gdy liczysz szybko i pod presją. Wtedy (x + 4)² zamienia się w x² + 16 i punkt przepada. Ten wpis pokazuje wzory w obrazku. Jak raz zobaczysz, skąd bierze się 2ab, już go nie zgubisz.

W skrócie
  • 3Na poziomie podstawowym potrzebujesz trzech wzorów: kwadrat sumy, kwadrat różnicy i różnica kwadratów.
  • 2abNajczęstszy błąd to zgubiony środkowy wyraz 2ab. Animacja niżej pokazuje, skąd się bierze.
  • x=1Każde przekształcenie sprawdzisz w 10 sekund: wstaw x = 1 po obu stronach.
  • 99²Bonus: te same wzory pozwalają liczyć w pamięci, np. 99² albo 51 · 49.
ten temat przerobisz w zbiorzeWyrażenia algebraiczne i wzory skróconego mnożeniaRozwiązania krok po kroku, próbka za darmo39,99 złZobacz zbiór
  • +Kwadrat sumy(a + b)² = a² + 2ab + b²
  • −Kwadrat różnicy(a − b)² = a² − 2ab + b²
  • ±Różnica kwadratówa² − b² = (a − b)(a + b)
Wzór w obrazku

Kwadrat sumy: skąd się bierze 2ab?

(a + b)² to pole kwadratu o boku a + b. Pokrój go wzdłuż boków, a dostaniesz cztery kawałki: kwadrat a², kwadrat b² i dwa prostokąty ab.

a = 3b = 2
ab
a²
ab
ab
b²

(a + b)² = a² + 2ab + b²

Najedź albo kliknij kawałek kwadratu. Przesuń suwaki i sprawdź na liczbach.

Stąd cały wzór: dwa kwadraty i dwa jednakowe prostokąty, czyli a² + 2ab + b². Kto pisze (a + b)² = a² + b², wyrzuca z kwadratu dwa prostokąty i dziwi się, że pole się nie zgadza.

Krok po kroku

Kwadrat różnicy: (2x − 3)² bez pomyłki

Wzór jest ten sam, zmienia się tylko znak środkowego wyrazu: (a − b)² = a² − 2ab + b². Przełącz, żeby zobaczyć, gdzie najczęściej pojawia się błąd.

  1. (2x − 3)²
  2. (2x)² − 2 · 2x · 3 + 3²
  3. 4x² − 12x + 9
  4. 4x² − 12x + 9

Różnica kwadratów: wzór, który liczy za Ciebie

a² − b² = (a − b)(a + b) działa w obie strony. W lewo pomaga rozkładać wyrażenia na czynniki, np. x² − 9 = (x − 3)(x + 3). W prawo pozwala mnożyć w pamięci liczby, które leżą symetrycznie wokół okrągłej liczby.

W pamięci51 · 492499(50 + 1)(50 − 1) = 50² − 1² = 2500 − 1
Rozkład na czynnikix² − 9(x − 3)(x + 3)Od razu widać miejsca zerowe: 3 i −3.

A co z sześcianami? Wzory (a ± b)³ oraz a³ ± b³ to materiał rozszerzony. Działają na tej samej zasadzie: rozpisujesz iloczyn i zbierasz jednakowe kawałki. Jeśli piszesz maturę podstawową, skup się na trzech wzorach z tego wpisu.

zajrzyj do środka, zanim kupiszDarmowa próbka zbioru Wyrażenia algebraiczne i wzory skróconego mnożeniaOtwórz próbkę →
Typowe błędy

4 pułapki we wzorach skróconego mnożenia

Każdą z nich widzimy na lekcjach u uczniów, którzy wzory znają. Dlatego zawsze kończ test liczbą: wstaw x = 1 i porównaj obie strony.

01

Kwadrat sumy to nie suma kwadratów

Kwadrat sumy
(x + 4)² = x² + 16
(x + 4)² = x² + 8x + 16

Dlaczego: gubisz dwa prostokąty ab, czyli wyraz 2ab. Test x = 1: lewa strona daje 25, „zła” prawa tylko 17.

02

Współczynnik też idzie do kwadratu

Nawiasy
(3x)² = 3x²
(3x)² = 9x²

Dlaczego: do kwadratu podnosisz cały nawias, czyli i trójkę, i x. Dlatego przy podstawianiu a = 3x zawsze pisz nawias: (3x)².

03

Minus przed kwadratem nawiasu

Znaki
−(x − 2)² = −x² − 4x + 4
−(x − 2)² = −x² + 4x − 4

Dlaczego: najpierw rozpisz nawias: (x − 2)² = x² − 4x + 4, dopiero potem zmień znak każdego wyrazu. Minus czeka, aż skończysz wzór.

04

(a − b)² i (b − a)² to to samo

Znaki
(3 − x)² = 9 − x²
(3 − x)² = 9 − 6x + x²

Dlaczego: kwadrat różnicy zawsze ma trzy wyrazy. A kolejność w nawiasie nie zmienia wyniku: (3 − x)² = (x − 3)², bo kwadrat „zjada” minus.

Znajdź błąd

Uprość: (x − 5)² − (x + 2)(x − 2)

Kliknij krok, w którym coś poszło nie tak.

Jest! Minus przed nawiasem zmienia znak każdego wyrazu, więc −(x² − 4) = −x² + 4.

Poprawnie: x² − 10x + 25 − x² + 4 = −10x + 29.

Wzory skróconego mnożenia: zadania do sprawdzenia

Pięć przykładów: trzy rachunki w pamięci i dwa wyrażenia. Policz bez kalkulatora, wpisz wynik i kliknij „Sprawdź”.

Wynik: 0 / 5
  1. 121²

    Nie tym razem. Który wzór tu pasuje?

    441. (20 + 1)² = 400 + 40 + 1. Bez kalkulatora w 5 sekund.

  2. 251 · 49

    Nie tym razem. Który wzór tu pasuje?

    2499. To (50 + 1)(50 − 1) = 50² − 1² = 2500 − 1.

  3. 399²

    Nie tym razem. Który wzór tu pasuje?

    9801. (100 − 1)² = 10 000 − 200 + 1.

  4. 4(x + 3)² − (x − 3)²

    Nie tym razem. Który wzór tu pasuje?

    12x. x² + 6x + 9 − (x² − 6x + 9) = 12x. Uwaga na minus przed drugim nawiasem.

  5. 5101² − 99²

    Nie tym razem. Który wzór tu pasuje?

    400. Różnica kwadratów: (101 − 99)(101 + 99) = 2 · 200.

Mikro-akcja na dziś: narysuj na kartce kwadrat o boku a + b i podziel go na cztery kawałki. Raz, ołówkiem. Za tydzień wzór sam stanie Ci przed oczami, zanim zaczniesz liczyć.

Czytaj dalej

To też Ci się przyda

Bezpłatna lekcja próbna

Algebra wciąż się sypie?

Na 30 minutach 1:1 online korepetytor sprawdzi, gdzie gubią się znaki i wzory, i pokaże, jak to poukładać.

Umów bezpłatną lekcję
  • 30 minut
  • 1:1 online

przygotowanie 1:1

Rozumiesz przykład, a w zadaniu znowu się gubisz?

To nie kwestia talentu. Ćwiczysz to z korepetytorem 1:1, od pierwszej lekcji na zadaniach CKE, i pytasz tyle razy, ile trzeba. Po próbnej wiesz, od czego zacząć.

  • 30 minut online
  • bez opłat
  • bez karty