a nie 2πr (to jest obwód)
Pole to cała pizza, obwód to sama skórka. Dla pizzy o promieniu 3 cm pole wychodzi 9π cm², a skórka 6π cm. Niżej zmienisz promień i zobaczysz, czemu w polu jest kwadrat, a w obwodzie go nie ma.
Pole koła: wzór to πr², a obwód to 2πr. Te dwa wzory myli prawie każdy. Spokojnie, da się to zapamiętać raz na zawsze. Pole to cała pizza, obwód to sama skórka. W polu jest r², bo liczysz całą powierzchnię. W obwodzie idziesz tylko dookoła, więc kwadratu nie ma. Na egzaminie ósmoklasisty liczysz bez kalkulatora, więc wynik często zostawiasz z π.
- r²Pole = πr². Cała pizza, wynik w cm².
- 2rObwód = 2πr. Sama skórka, wynik w cm.
- dMasz średnicę? Najpierw podziel ją przez 2. Wzory chcą promienia.
- πBez kalkulatora zostaw π w wyniku, chyba że zadanie każe przyjąć 3,14.
Pole koła: wzór na całą pizzę
Promień, czyli odległość od środka do brzegu, oznaczasz literą r. Wybierz promień i przełącz między polem a obwodem. Zobacz, który wynik rośnie szybciej.
Pizza ma promień 3 cm. Oblicz jej pole i obwód.
Ile kwadratów r · r mieści się w pizzy?
Niebieski kwadrat ma bok r. Pizza mieści około 3,14 takich kwadratów. Stąd πr².
Pole to cała powierzchnia, więc wynik jest w cm². Skórka to linia, więc obwód jest w cm. Jednostka od razu podpowiada, który wzór wziąć.
- r²Pole: P = πr²Mnożysz π przez r · r. Dla r = 3: π · 9 = 9π cm².
- 2rObwód: Obw = 2πrMnożysz 2 · π · r. Dla r = 3: 2 · π · 3 = 6π cm.
- ππ to około 3,14π to stała liczba, ta sama dla każdego koła. 9π to około 28,26 cm².
Promień czy średnica? Najpierw połowa
Średnica to cała szerokość koła, od brzegu do brzegu przez środek. Jest dwa razy większa niż promień. Wzory chcą promienia, więc średnicę najpierw dzielisz przez 2.
Średnica koła ma 10 cm. Oblicz pole i obwód tego koła.
- r = 10 : 2 = 5 cm
- P = π · 5² = π · 25 = 25π cm²
- Obw = 2 · π · 5 = 10π cm
- Obw = π · d = π · 10 = 10π
Skrót do sprawdzania. Obwód możesz policzyć na dwa sposoby: 2πr albo πd. Jeśli oba dają to samo, promień masz dobrze. Pole zawsze liczysz z promienia, nigdy z całej średnicy.
Znasz obwód, szukasz pola: wróć do promienia
To zadanie wraca często. Masz obwód, a pytają o pole. Z obwodu wyciągasz promień, a z promienia liczysz pole.
Obwód koła wynosi 12π cm. Oblicz pole tego koła.
- 2πr = 12π
- ⇔ r = 12π : 2π = 6 cm
- P = π · 6² = 36π cm²
- 2 · π · 6 = 12π ✓
Pole koła jest równe 16π cm². Oblicz obwód tego koła i wybierz poprawną odpowiedź.
Pół koła i ćwiartka: nie zapomnij o cięciach
Pole kawałka to po prostu część całej pizzy. Z obwodem jest haczyk. Kawałek ma skórkę i jeszcze dwa proste cięcia od środka.
Pizzę o promieniu 6 cm pokrojono na 4 równe kawałki. Oblicz pole i obwód jednego kawałka.
Jaka część pizzy?
Wybierz kawałek. Skórka jest pomarańczowa, cięcia przerywane.
Półkole w zadaniach. Pole półkola to połowa πr². Obwód półkola to połowa skórki plus cała średnica, bo tam przecięto koło. Dla r = 6: 6π + 12 cm.
4 pułapki, przez które koło zabiera punkty
Każdą sprawdzisz na pizzy o promieniu 3 cm. Pole ma wyjść 9π, a obwód 6π.
Pomylone wzory
PoleDlaczego: pole to powierzchnia, więc potrzebny jest kwadrat. Test jednostką: cm² w wyniku, to we wzorze musi być r · r.
Średnica zamiast promienia
DaneDlaczego: wzór chce promienia, a 6 to średnica. Wynik z średnicy wychodzi aż 4 razy za duży.
Kwadrat na π też
KolejnośćDlaczego: potęga dotyczy tylko r. Najpierw potęga, potem mnożenie przez π.
Obwód kawałka bez cięć
WycinekDlaczego: półkole ma też prosty brzeg, czyli średnicę. Obejdź kawałek palcem i policz każdy odcinek.
Obwód koła wynosi 10π cm. Oblicz pole tego koła.
Kliknij krok, w którym coś poszło nie tak.
Jest! We wzorze jest 2πr, a nie πr. Dzielisz przez 2π, więc r = 10π : 2π = 5.
Poprawnie: P = π · 5² = 25π cm². Test: 2 · π · 5 = 10π.
Pole koła, wzór w praktyce: 5 zadań
Od najprostszego. W zadaniach 1-4 wpisz samą liczbę, która stoi przed π. W zadaniu 5 wpisz wynik z przecinkiem.
- 1Oblicz pole koła o promieniu 5 cm. Wpisz liczbę przed π.
Nie tym razem. Promień razy promień, potem π.
25π cm². P = π · 5² = π · 25 = 25π.
- 2Oblicz obwód koła o średnicy 8 cm. Wpisz liczbę przed π.
Nie tym razem. Ile ma promień?
8π cm. r = 4, więc Obw = 2 · π · 4 = 8π. Albo od razu π · d = 8π.
- 3Obwód koła to 6π cm. Oblicz jego pole. Wpisz liczbę przed π.
Nie tym razem. Najpierw promień z obwodu.
9π cm². 2πr = 6π, więc r = 3. P = π · 3² = 9π.
- 4Oblicz pole półkola o promieniu 4 cm. Wpisz liczbę przed π.
Nie tym razem. Policz całe koło i weź połowę.
8π cm². Całe koło: π · 4² = 16π. Połowa: 16π : 2 = 8π.
- 5Koło ma promień 10 cm. Przyjmij π ≈ 3,14 i oblicz obwód w cm.
Nie tym razem. Najpierw 2 · 10, potem razy 3,14.
62,8 cm. Obw = 2 · π · 10 = 20π ≈ 20 · 3,14 = 62,8.
Do rodzica: pole i obwód myli większość uczniów, to normalne i szybko się układa. Przy okazji zapytaj dziecko o talerz albo pokrywkę: czy chcesz wiedzieć, ile zajmuje miejsca, czy ile ma dookoła? Takie pytanie zadane dwa razy w tygodniu robi więcej niż strona wzorów.
Mikro-akcja na dziś: narysuj na karteczce koło. W środku napisz „πr², cm²”, a dookoła, po brzegu, „2πr, cm”. Przyklej ją przy biurku. Przy każdym zadaniu z kołem zapytaj się najpierw: pizza czy skórka?
Chcesz przerobić to do końca?
Dwa zbiory zadań z rozwiązaniami krok po kroku. Pliki PDF dostajesz od razu po zakupie.
Zbiory działów mają darmową próbkę. Dwa materiały w koszyku to −10% na cały koszyk.
To też Ci się przyda
Egzamin ósmoklasistyJak obliczyć procent? Procent z liczby, podwyżki, obniżki i punkty procentoweCzytaj wpis
Egzamin ósmoklasistyKolejność działań: dlaczego dobry uczeń traci punkty na E8Czytaj wpis
MaturaWzory, których nie ma w karcie CKE - a które i tak musisz znać na maturze [darmowy PDF]Czytaj wpis