Przejdź do treści
Wszystkie poradniki
, , , ,

Jak obliczyć procent? Procent z liczby, podwyżki, obniżki i punkty procentowe

Okładka wpisu SOLVE: Jak obliczyć procent? Procent z liczby, podwyżki, obniżki i punkty procentowe
20% z 150 = 0,2 · 150 = 30

a nie 150 : 20 = 7,5

Procent to setna część liczby. Żeby policzyć procent z liczby, zamień procent na ułamek albo liczbę dziesiętną i pomnóż. Niżej zobaczysz to na tabliczce ze 100 kratek, a potem podwyżki, obniżki i punkty procentowe.

Pytanie jak obliczyć procent wraca na każdym etapie: na sprawdzianie w siódmej klasie, na egzaminie ósmoklasisty i na maturze. Na E8 liczysz bez kalkulatora. Na maturze podstawowej masz prosty kalkulator, ale on nie powie Ci, od czego liczyć procent. Większość błędów nie bierze się z rachunków. Bierze się z jednego pytania: procent czego?

W skrócie
  • 1%Procent to setna część. Policz 1% liczby, a każdy inny procent dostaniesz jednym mnożeniem.
  • ×Podwyżka o 20% to mnożenie przez 1,2. Obniżka o 20% to mnożenie przez 0,8.
  • ≠+25%, a potem −25% to nie zero. Druga zmiana liczy się od nowej ceny.
  • ppZ 40% do 50% to 10 punktów procentowych, ale aż 25% wzrostu.
ten temat przerobisz w zbiorzeProcentyRozwiązania krok po kroku, próbka za darmo39,99 złZobacz zbiór
Procent w obrazku

Procent z liczby: najpierw policz 1%

Wyobraź sobie liczbę jako tabliczkę ze 100 kratek. Każda kratka to 1%. Przesuń suwak i zobacz, ile kratek bierzesz i ile są warte.

Zadanie

Oblicz 35% z liczby 240.

Wybierz liczbę i przesuń suwak procentu.

Ten sam wynik dostaniesz trzema drogami. Wybierz tę, która przy danej liczbie jest najszybsza. Na E8 najczęściej wygrywa ułamek, bo zamiast mnożyć, po prostu dzielisz.

  • 1%Przez 1 procent1% z 240 to 2,4. Mnożysz: 35 · 2,4 = 84. Działa zawsze, nawet dla 37%.
  • ¼Przez ułamek25% to 14, więc 25% z 240 to 240 : 4 = 60. Najszybsze dla 50%, 25%, 20% i 10%.
  • ×Przez liczbę dziesiętną35% to 0,35. Mnożysz: 0,35 · 240 = 84. Wygodne z kalkulatorem na maturze.
Pytanie odwrotne

Jaki procent liczby stanowi inna liczba? Ułamek razy 100%

Znasz część i całość, a szukasz procentu. Część piszesz nad kreską ułamkową, całość pod nią. Potem zamieniasz ułamek na procenty.

Zadanie

Na kartkówce zdobyłeś 18 punktów na 24 możliwe. Oblicz, jaki to procent.

  1. 1824
  2. 1824 = 34
  3. 34 · 100% = 75%
  4. 18 z 24 to 75%

Na maturze ten sam schemat wraca przy diagramach i statystyce, np. „jaki procent uczniów wybrał…”. Kalkulator pomoże podzielić, ale ułamek musisz ustawić sam: część na górze, całość na dole.

Scena: bilet na koncert

Podwyżka i obniżka: mnożnik zamiast dwóch działań

Podwyżka o 25% to cała cena plus jej ćwiartka, czyli 125% ceny. Zamiast liczyć 25% i dodawać, mnożysz od razu przez 1,25. Obniżka o 25% zostawia 75% ceny, więc mnożysz przez 0,75.

Zadanie

Bilet na koncert kosztował 160 zł. Najpierw zdrożał o 25%, a tydzień później staniał o 25%. Oblicz, ile kosztuje teraz.

Start

cena na starcie

Podwyżka o 25%· 1,25200 zł160 · 1,25 = 200. Płacisz 125% starej ceny.
Obniżka o 25%· 0,75150 zł200 · 0,75 = 150. Liczone od 200 zł, a nie od 160 zł.

Matura: procent składany. Ten sam mnożnik siedzi we wzorze z karty wzorów CKE: K = K₀ · (1 + p100)ⁿ. Lokata na 5% rocznie przez 3 lata to po prostu trzy razy mnożenie przez 1,05.

zajrzyj do środka, zanim kupiszDarmowa próbka zbioru ProcentyOtwórz próbkę →
Dwa procenty obok siebie

Punkty procentowe: dlaczego z 40% na 50% to nie +10%

Gdy porównujesz dwa procenty, masz dwie różne odpowiedzi. Różnicę podajesz w punktach procentowych. Wzrost podajesz w procentach i liczysz go od starej wartości.

Zadanie

Na pierwszej próbnej maturze miałeś 40%, a na drugiej 50%. Oblicz, o ile poprawiłeś wynik.

W punktach procentowych50% − 40%10 pkt proc.Zwykła różnica dwóch procentów.
W procentach1040 · 100%25%O tyle urósł wynik w porównaniu ze starym.
Zadanie zamknięte · 1 pkt

W zeszłym roku 20% uczniów szkoły dojeżdżało hulajnogą, a w tym roku 30%. Liczba uczniów się nie zmieniła. O ile procent wzrosła liczba uczniów na hulajnogach?

Typowe błędy

4 pułapki, przez które procenty zabierają punkty

Każdą sprawdzisz liczbą 100. Weź 100 zł na start, policz krok po kroku i porównaj z tym, co wyszło na skróty.

01

Podwyżka i obniżka o tyle samo nie znoszą się

Mnożnik
160 zł + 25% − 25% = 160 zł
160 · 1,25 · 0,75 = 150 zł

Dlaczego: obniżkę liczysz od wyższej ceny, więc zabiera więcej, niż dodała podwyżka. Test 100 zł: po podwyżce 125 zł, po obniżce 93,75 zł.

02

Dwie obniżki się nie sumują

Mnożnik
−20%, potem −10%, razem −30%
100 · 0,8 · 0,9 = 72, razem −28%

Dlaczego: druga obniżka liczy się od 80 zł, a nie od 100 zł. Zostaje 72 zł, więc cena spadła razem o 28%.

03

Procent liczysz od tego, z czym porównujesz

Podstawa
50 to o 20% mniej niż 60
50 to o 16⅔% mniej niż 60

Dlaczego: 60 jest o 20% większe od 50, ale tu porównujesz z 60. Różnica 10 z 60 to jedna szósta, czyli 16⅔%. Test: 20% z 60 to 12, a 60 − 12 = 48, nie 50.

04

Punkty procentowe to nie procenty

Słowa
Z 40% na 50%: wzrost o 10%
Wzrost o 10 pkt proc., czyli o 25%

Dlaczego: 10 punktów to różnica. Procent wzrostu liczysz od starej wartości: 10 z 40 to 25%.

Znajdź błąd

Słuchawki po obniżce o 20% kosztują 200 zł. Oblicz, ile kosztowały przed obniżką.

Kliknij krok, w którym coś poszło nie tak.

Jest! 20% liczysz od starej ceny, a tej jeszcze nie znasz. Po obniżce zostało 80% starej ceny, więc 0,8 · x = 200.

Poprawnie: x = 200 : 0,8 = 250 zł. Test: 20% z 250 to 50, a 250 − 50 = 200.

Sprawdź się

Jak obliczyć procent: zadania do sprawdzenia

Pięć zadań, od najprostszego. Pierwsze cztery policzysz bez kalkulatora, jak na E8. Ostatnie jest maturalne. Wpisz samą liczbę, bez znaku % i bez „zł”.

Wynik: 0 / 5
  1. 1Oblicz 15% z 60.

    Nie tym razem. Od jakiej liczby liczysz procent?

    9. 10% z 60 to 6, a 5% to połowa tego, czyli 3. Razem 6 + 3 = 9.

  2. 2Oblicz, jakim procentem liczby 48 jest liczba 12.

    Nie tym razem. Część na górze, całość na dole.

    25%. 12 z 48 to jedna czwarta, a jedna czwarta to 25%.

  3. 3Cena 80 zł spadła o 25%. Oblicz nową cenę w zł.

    Nie tym razem. Jaki procent ceny zostaje po obniżce?

    60 zł. Zostaje 75% ceny: 0,75 · 80 = 60.

  4. 4Wynik wzrósł z 30% do 45%. Oblicz, o ile procent wzrósł.

    Nie tym razem. Punkty procentowe to jeszcze nie odpowiedź.

    50%. Różnica to 15 punktów procentowych, a 15 z 30 to połowa, czyli 50%.

  5. 5Matura: 2000 zł leży na lokacie z oprocentowaniem 5% rocznie. Oblicz kwotę po 2 latach w zł.

    Nie tym razem. Ile razy mnożysz przez 1,05?

    2205 zł. 2000 · 1,05 = 2100, a 2100 · 1,05 = 2205. To wzór na procent składany z karty wzorów.

Do rodzica: procenty najłatwiej ćwiczyć poza zeszytem. Przy zamówieniu z kodem rabatowym zapytaj dziecko, ile zapłacicie po zniżce, zanim zobaczycie podsumowanie. Dwa takie pytania w tygodniu dają więcej niż strona zadań przed sprawdzianem.

Sklep SOLVE

Chcesz przerobić procenty do końca?

Dwa zbiory zadań z rozwiązaniami krok po kroku. Uczą tą samą metodą co ten wpis: przez mnożnik. Pliki PDF dostajesz od razu po zakupie.

Zbiory działów mają darmową próbkę. Dwa materiały w koszyku to −10% na cały koszyk.

Mikro-akcja na dziś: zapisz na karteczce cztery pary: 50% to połowa, 25% to ćwiartka, 20% to jedna piąta, 10% to jedna dziesiąta. Przyklej ją nad biurkiem. Przy każdym zadaniu z procentami zadaj sobie jedno pytanie: procent czego?

Czytaj dalej

Poradniki, które pasują do tego

Bezpłatna lekcja próbna

Procenty wciąż się mieszają?

Na 30 minutach 1:1 online korepetytor sprawdzi, gdzie gubisz podstawę procentu, i pokaże, jak liczyć bez zgadywania.

Umów bezpłatną lekcję
  • 30 minut
  • 1:1 online

przygotowanie 1:1

Rozumiesz przykład, a w zadaniu znowu się gubisz?

To nie kwestia talentu. Ćwiczysz to z korepetytorem 1:1, od pierwszej lekcji na zadaniach CKE, i pytasz tyle razy, ile trzeba. Po próbnej wiesz, od czego zacząć.

  • 30 minut online
  • bez opłat
  • bez karty