a nie 150 : 20 = 7,5
Procent to setna część liczby. Żeby policzyć procent z liczby, zamień procent na ułamek albo liczbę dziesiętną i pomnóż. Niżej zobaczysz to na tabliczce ze 100 kratek, a potem podwyżki, obniżki i punkty procentowe.
Pytanie jak obliczyć procent wraca na każdym etapie: na sprawdzianie w siódmej klasie, na egzaminie ósmoklasisty i na maturze. Na E8 liczysz bez kalkulatora. Na maturze podstawowej masz prosty kalkulator, ale on nie powie Ci, od czego liczyć procent. Większość błędów nie bierze się z rachunków. Bierze się z jednego pytania: procent czego?
- 1%Procent to setna część. Policz 1% liczby, a każdy inny procent dostaniesz jednym mnożeniem.
- ×Podwyżka o 20% to mnożenie przez 1,2. Obniżka o 20% to mnożenie przez 0,8.
- ≠+25%, a potem −25% to nie zero. Druga zmiana liczy się od nowej ceny.
- ppZ 40% do 50% to 10 punktów procentowych, ale aż 25% wzrostu.
Procent z liczby: najpierw policz 1%
Wyobraź sobie liczbę jako tabliczkę ze 100 kratek. Każda kratka to 1%. Przesuń suwak i zobacz, ile kratek bierzesz i ile są warte.
Oblicz 35% z liczby 240.
Wybierz liczbę i przesuń suwak procentu.
Ten sam wynik dostaniesz trzema drogami. Wybierz tę, która przy danej liczbie jest najszybsza. Na E8 najczęściej wygrywa ułamek, bo zamiast mnożyć, po prostu dzielisz.
- 1%Przez 1 procent1% z 240 to 2,4. Mnożysz: 35 · 2,4 = 84. Działa zawsze, nawet dla 37%.
- ¼Przez ułamek25% to 14, więc 25% z 240 to 240 : 4 = 60. Najszybsze dla 50%, 25%, 20% i 10%.
- ×Przez liczbę dziesiętną35% to 0,35. Mnożysz: 0,35 · 240 = 84. Wygodne z kalkulatorem na maturze.
Jaki procent liczby stanowi inna liczba? Ułamek razy 100%
Znasz część i całość, a szukasz procentu. Część piszesz nad kreską ułamkową, całość pod nią. Potem zamieniasz ułamek na procenty.
Na kartkówce zdobyłeś 18 punktów na 24 możliwe. Oblicz, jaki to procent.
- 1824
- 1824 = 34
- 34 · 100% = 75%
- 18 z 24 to 75%
Na maturze ten sam schemat wraca przy diagramach i statystyce, np. „jaki procent uczniów wybrał…”. Kalkulator pomoże podzielić, ale ułamek musisz ustawić sam: część na górze, całość na dole.
Podwyżka i obniżka: mnożnik zamiast dwóch działań
Podwyżka o 25% to cała cena plus jej ćwiartka, czyli 125% ceny. Zamiast liczyć 25% i dodawać, mnożysz od razu przez 1,25. Obniżka o 25% zostawia 75% ceny, więc mnożysz przez 0,75.
Bilet na koncert kosztował 160 zł. Najpierw zdrożał o 25%, a tydzień później staniał o 25%. Oblicz, ile kosztuje teraz.
cena na starcie
Matura: procent składany. Ten sam mnożnik siedzi we wzorze z karty wzorów CKE: K = K₀ · (1 + p100)ⁿ. Lokata na 5% rocznie przez 3 lata to po prostu trzy razy mnożenie przez 1,05.
Punkty procentowe: dlaczego z 40% na 50% to nie +10%
Gdy porównujesz dwa procenty, masz dwie różne odpowiedzi. Różnicę podajesz w punktach procentowych. Wzrost podajesz w procentach i liczysz go od starej wartości.
Na pierwszej próbnej maturze miałeś 40%, a na drugiej 50%. Oblicz, o ile poprawiłeś wynik.
W zeszłym roku 20% uczniów szkoły dojeżdżało hulajnogą, a w tym roku 30%. Liczba uczniów się nie zmieniła. O ile procent wzrosła liczba uczniów na hulajnogach?
4 pułapki, przez które procenty zabierają punkty
Każdą sprawdzisz liczbą 100. Weź 100 zł na start, policz krok po kroku i porównaj z tym, co wyszło na skróty.
Podwyżka i obniżka o tyle samo nie znoszą się
MnożnikDlaczego: obniżkę liczysz od wyższej ceny, więc zabiera więcej, niż dodała podwyżka. Test 100 zł: po podwyżce 125 zł, po obniżce 93,75 zł.
Dwie obniżki się nie sumują
MnożnikDlaczego: druga obniżka liczy się od 80 zł, a nie od 100 zł. Zostaje 72 zł, więc cena spadła razem o 28%.
Procent liczysz od tego, z czym porównujesz
PodstawaDlaczego: 60 jest o 20% większe od 50, ale tu porównujesz z 60. Różnica 10 z 60 to jedna szósta, czyli 16⅔%. Test: 20% z 60 to 12, a 60 − 12 = 48, nie 50.
Punkty procentowe to nie procenty
SłowaDlaczego: 10 punktów to różnica. Procent wzrostu liczysz od starej wartości: 10 z 40 to 25%.
Słuchawki po obniżce o 20% kosztują 200 zł. Oblicz, ile kosztowały przed obniżką.
Kliknij krok, w którym coś poszło nie tak.
Jest! 20% liczysz od starej ceny, a tej jeszcze nie znasz. Po obniżce zostało 80% starej ceny, więc 0,8 · x = 200.
Poprawnie: x = 200 : 0,8 = 250 zł. Test: 20% z 250 to 50, a 250 − 50 = 200.
Jak obliczyć procent: zadania do sprawdzenia
Pięć zadań, od najprostszego. Pierwsze cztery policzysz bez kalkulatora, jak na E8. Ostatnie jest maturalne. Wpisz samą liczbę, bez znaku % i bez „zł”.
- 1Oblicz 15% z 60.
Nie tym razem. Od jakiej liczby liczysz procent?
9. 10% z 60 to 6, a 5% to połowa tego, czyli 3. Razem 6 + 3 = 9.
- 2Oblicz, jakim procentem liczby 48 jest liczba 12.
Nie tym razem. Część na górze, całość na dole.
25%. 12 z 48 to jedna czwarta, a jedna czwarta to 25%.
- 3Cena 80 zł spadła o 25%. Oblicz nową cenę w zł.
Nie tym razem. Jaki procent ceny zostaje po obniżce?
60 zł. Zostaje 75% ceny: 0,75 · 80 = 60.
- 4Wynik wzrósł z 30% do 45%. Oblicz, o ile procent wzrósł.
Nie tym razem. Punkty procentowe to jeszcze nie odpowiedź.
50%. Różnica to 15 punktów procentowych, a 15 z 30 to połowa, czyli 50%.
- 5Matura: 2000 zł leży na lokacie z oprocentowaniem 5% rocznie. Oblicz kwotę po 2 latach w zł.
Nie tym razem. Ile razy mnożysz przez 1,05?
2205 zł. 2000 · 1,05 = 2100, a 2100 · 1,05 = 2205. To wzór na procent składany z karty wzorów.
Do rodzica: procenty najłatwiej ćwiczyć poza zeszytem. Przy zamówieniu z kodem rabatowym zapytaj dziecko, ile zapłacicie po zniżce, zanim zobaczycie podsumowanie. Dwa takie pytania w tygodniu dają więcej niż strona zadań przed sprawdzianem.
Chcesz przerobić procenty do końca?
Dwa zbiory zadań z rozwiązaniami krok po kroku. Uczą tą samą metodą co ten wpis: przez mnożnik. Pliki PDF dostajesz od razu po zakupie.
Zbiory działów mają darmową próbkę. Dwa materiały w koszyku to −10% na cały koszyk.
Mikro-akcja na dziś: zapisz na karteczce cztery pary: 50% to połowa, 25% to ćwiartka, 20% to jedna piąta, 10% to jedna dziesiąta. Przyklej ją nad biurkiem. Przy każdym zadaniu z procentami zadaj sobie jedno pytanie: procent czego?
Poradniki, które pasują do tego
Matura
Jak zdać maturę z matematyki na poziomie podstawowym?
Ile to jest 30% z 50 punktów i które zadania dają je najpewniej.
Czytaj wpis
Egzamin ósmoklasisty
Kolejność działań: dlaczego dobry uczeń traci punkty na E8
8 : 2(2 + 2) to 16, a nie 1. Zobacz, skąd bierze się ten błąd.
Czytaj wpis
Matura
10 błędów, które zabierają punkty na maturze z matematyki
Drobne pomyłki, przez które przepadają łatwe punkty, i jak ich uniknąć.
Czytaj wpis
Procenty wciąż się mieszają?
Na 30 minutach 1:1 online korepetytor sprawdzi, gdzie gubisz podstawę procentu, i pokaże, jak liczyć bez zgadywania.
- 30 minut
- 1:1 online
