a nie 2¹² ani 4⁷
Przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie wykładniki dodajesz. Przy dzieleniu odejmujesz. Przy potędze potęgi mnożysz. Niżej masz całą ściągę z 7 zasad i sceny, które pokazują, skąd te zasady się biorą.
Działania na potęgach to w praktyce liczenie, ile razy ta sama liczba stoi w rzędzie. Zobacz na pamięć w telefonie: 64 GB to 2⁶, a 128 GB to 2⁷. Dwa razy więcej miejsca to wykładnik większy o 1. Gdy to zrozumiesz, zasady przestają być listą do wkucia. Zostaje siedem krótkich reguł, które ogarniają prawie każde zadanie z potęgami i pierwiastkami.
- +Mnożysz potęgi o tej samej podstawie: wykładniki dodajesz.
- −Dzielisz: wykładniki odejmujesz. Potęga potęgi: mnożysz.
- ⁻¹Wykładnik ujemny to odwrotność, a nie liczba ujemna. 2⁻² to jedna czwarta.
- √Pierwiastki mnożysz i dzielisz pod jednym znakiem. Dodawać tak nie wolno.
Działania na potęgach: 7 zasad na jednej kartce
Każda zasada ma przykład na liczbach. Zasady 1-6 są w karcie wzorów CKE. Siódma wynika z czwartej, bo pierwiastek to potęga o wykładniku jedna druga.
- 1Mnożenie: dodajeszaᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ2³ · 2⁴ = 2⁷ = 128
- 2Dzielenie: odejmujeszaᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ5⁶ : 5⁴ = 5² = 25
- 3Potęga potęgi: mnożysz(aᵐ)ⁿ = aᵐ·ⁿ(3²)³ = 3⁶ = 729
- 4Iloczyn do potęgi(a · b)ⁿ = aⁿ · bⁿ2⁵ · 5⁵ = 10⁵ = 100 000
- 5Zero i minus w wykładnikua⁰ = 1, a⁻ⁿ = 1aⁿ7⁰ = 1, 2⁻³ = 18
- 6Ułamek w wykładnikuamn = n√aᵐ823 = (∛8)² = 2² = 4
- 7Pierwiastki razem√a · √b = √(a · b)√18 · √2 = √36 = 6
Uwaga na podstawę. Zasady 1-3 działają tylko przy tej samej podstawie. 2³ · 3⁴ tak się nie skleja. Wtedy zamień podstawy na wspólną, np. 4 = 2² albo 9 = 3², i dopiero wtedy liczysz.
Skąd te zasady? Policz dwójki
2³ to trzy dwójki pomnożone przez siebie. Wybierz działanie i wykładniki, a scena rozłoży potęgi na pojedyncze dwójki. Zasada wyjdzie Ci sama.
Oblicz 2³ · 2⁴ i zapisz wynik jako jedną potęgę liczby 2.
Przy dzieleniu ustaw m mniejsze od n, np. 2² : 2⁵. Dwójek na dole zostaje więcej niż na górze. Tak rodzi się wykładnik ujemny.
Potęga ujemna i zerowa: dziel dalej
Każdy krok w dół po schodach to wykładnik mniejszy o 1, czyli dzielenie przez podstawę. Schodź dalej niż do zera i zobacz, co wychodzi.
Oblicz 2⁰ i 2⁻³.
Działania na potęgach w jednym zadaniu: wspólna podstawa
W zadaniach rzadko masz od razu tę samą podstawę. Pierwszy ruch to zamiana liczb na potęgi jednej podstawy, np. 4 = 2², 8 = 2³, 16 = 2⁴.
Oblicz wartość wyrażenia (2⁵ · 4) : 2⁴.
- (2⁵ · 2²) : 2⁴
- 2⁷ : 2⁴
- 2⁷ : 2⁴ = 2³
- 2³ = 8
Pierwiastki to też potęgi: √a to a do potęgi 12. Dlatego mnożysz je i dzielisz pod jednym znakiem. Z dodawaniem tak się nie da.
Oblicz wartość liczby 823.
4 pułapki, przez które potęgi zabierają punkty
Każdą sprawdzisz na małych liczbach. Policz obie strony na zwykłych liczbach i porównaj.
Mnożenie wykładników przy mnożeniu potęg
Zasada 1Dlaczego: trzy dwójki i cztery dwójki to razem siedem dwójek. Test: 8 · 16 = 128 = 2⁷.
Sklejanie różnych podstaw
PodstawaDlaczego: wykładniki łączysz tylko przy tej samej podstawie. Test: 6⁵ = 7776, a 8 · 9 = 72.
Potęga ujemna jako liczba ujemna
Zasada 5Dlaczego: minus w wykładniku oznacza odwrotność. Test na schodach: 2⁰ = 1, 2⁻¹ = 12, 2⁻² = 14.
Pierwiastek z sumy
Zasada 7Dlaczego: najpierw liczysz to, co pod pierwiastkiem. Rozbijać wolno tylko iloczyn: √(9 · 16) = 3 · 4 = 12.
Oblicz wartość wyrażenia (3²)³ : 3⁴.
Kliknij krok, w którym coś poszło nie tak.
Jest! Potęga potęgi to mnożenie wykładników, a nie dodawanie. Trzy razy po dwie trójki to sześć trójek.
Poprawnie: (3²)³ = 3⁶, potem 3⁶ : 3⁴ = 3² = 9. Test: 9³ = 729, a 729 : 81 = 9.
Potęgi i pierwiastki dalej się mieszają? Na bezpłatnej lekcji próbnej (30 minut, 1:1 online) korepetytor sprawdzi, którą zasadę gubisz, i przećwiczy ją z Tobą. Umów lekcję próbną
Działania na potęgach: zadania do sprawdzenia
Pięć zadań, od najprostszego. Wpisz samą liczbę. Ułamek wpisz jako liczbę dziesiętną, np. 0,25.
- 1Oblicz 5³ · 5⁻¹.
Nie tym razem. Dodaj wykładniki: 3 + (−1).
25. 5³ · 5⁻¹ = 5² = 25.
- 2Oblicz 2¹⁰ : 2⁷.
Nie tym razem. Przy dzieleniu wykładniki odejmujesz.
8. 2¹⁰ : 2⁷ = 2³ = 8.
- 3Oblicz 4⁻² i wpisz wynik jako liczbę dziesiętną.
Nie tym razem. Minus w wykładniku to odwrotność.
0,0625. 4⁻² = 1 : 4² = 1 : 16 = 0,0625.
- 4Oblicz √8 · √2.
Nie tym razem. Pomnóż pod jednym pierwiastkiem.
4. √8 · √2 = √16 = 4.
- 5Matura: oblicz 1634.
Nie tym razem. Mianownik to stopień pierwiastka, licznik to potęga.
8. Pierwiastek czwartego stopnia z 16 to 2, a 2³ = 8.
Do rodzica: potęgi wracają w wielu działach, od notacji wykładniczej po logarytmy. Jeśli dziecko myli zasady, to normalne, bo są do siebie podobne. Dobrze działa krótka ściąga nad biurkiem i pytanie przy zadaniu: „mnożysz czy dzielisz potęgi?”. Po kilku tygodniach ściąga zwykle przestaje być potrzebna.
Mikro-akcja na dziś: przepisz ściągę z 7 zasad na kartkę A6, każdą z jednym przykładem. Potem zajrzyj w ustawieniach telefonu, ile masz pamięci. 64, 128 i 256 GB to kolejne potęgi dwójki. Zapisz, które to potęgi.
Chcesz przerobić to do końca?
Dwa zbiory zadań z rozwiązaniami krok po kroku. Pliki PDF dostajesz od razu po zakupie.
Zbiory działów mają darmową próbkę. Dwa materiały w koszyku to −10% na cały koszyk.



