a nie 49 = x6
Dwie równoległe proste przecinają ramiona kąta. Odcinki na jednym ramieniu mają się do siebie tak samo jak odcinki na drugim. W proporcji zostajesz na jednym ramieniu po lewej stronie i na drugim po prawej.
Twierdzenie Talesa brzmi groźnie, a mówi jedną prostą rzecz. Jak powiększasz zdjęcie w telefonie, proporcje zostają takie same. Tu jest tak samo: równoległe proste „powiększają” odcinki na obu ramionach kąta w tym samym stopniu. Całe zadanie to jedna proporcja. Trudne jest tylko jedno: które odcinki wstawić i gdzie.
- ∥Działa tylko, gdy proste są równoległe. Bez tego proporcji nie ma.
- =Lewa strona proporcji z jednego ramienia, prawa z drugiego. Nie mieszasz.
- POdcinki liczysz od wierzchołka: kawałek do kawałka albo całość do całości.
- ✓Twierdzenie Talesa jest w karcie wzorów CKE, razem z twierdzeniem odwrotnym.
Twierdzenie Talesa: jedna proporcja na dwóch ramionach
Masz kąt o wierzchołku P. Na dolnym ramieniu leżą punkty A i B, na górnym C i D. Proste AC i BD są równoległe. Przesuń suwaki i patrz na dwa ilorazy.
Proste AC i BD są równoległe. Wiesz, że |PA| = 4, |AB| = 6 i |CD| = 9. Oblicz |PC|.
Z zadania: 46 = x9, więc 6x = 36 i x = 6. Ustaw w scenie |PA| = 4 i |AB| = 6, a zobaczysz ten sam wynik.
- ∥Najpierw równoległośćSzukasz w treści słów „proste są równoległe” albo znaku ∥. To bilet wstępu do twierdzenia.
- PPotem wierzchołekZaznacz punkt, w którym ramiona się spotykają. Od niego czytasz odcinki na obu ramionach.
- =Na koniec proporcjaUłamek z dolnego ramienia równa się ułamkowi z górnego. Ten sam układ: krótszy na górze, dłuższy na dole.
Kawałek do kawałka albo całość do całości
Czasem w zadaniu masz cały odcinek od wierzchołka, np. |PB|. Wtedy po drugiej stronie też bierzesz cały odcinek, czyli |PD|. Zasada jest jedna: po obu stronach ten sam „przepis”.
Proste AC i BD są równoległe. Wiesz, że |PA| = 3, |PB| = 12 i |PC| = 2. Oblicz |PD|.
- dół: 3 i 12, góra: 2 i x
- 312 = 2x
- 3x = 24 ⇔ x = 8
- 28 = 14 = 312
Nie mieszaj przepisów. Po lewej kawałek do kawałka, a po prawej całość do całości? To nie zadziała. Ustal jeden przepis i trzymaj się go po obu stronach znaku równości.
Odcinki równoległe: tylko całość od wierzchołka
Czasem szukasz samych odcinków AC i BD. One też są w proporcji, ale tylko z całymi odcinkami od wierzchołka. Kawałek AB tu nie pasuje.
Proste AC i BD są równoległe. Wiesz, że |PA| = 4, |PB| = 10 i |AC| = 6. Oblicz |BD|.
Dlaczego tak? Mały trójkąt PAC i duży trójkąt PBD to ten sam kształt w dwóch rozmiarach. Jak zdjęcie i jego powiększenie. Porównujesz całe boki małego trójkąta z całymi bokami dużego.
Proste AC i BD są równoległe. |PA| = 5, |AB| = 10, |AC| = 4. Oblicz |BD|.
Tales w życiu: wysokość masztu z cienia
Słońce świeci na kij i na maszt pod tym samym kątem. Promienie są równoległe, więc to czysty Tales. Wydłużaj i skracaj cień masztu i patrz, jak rośnie jego wysokość.
Kij o wysokości 1,5 m rzuca cień 2 m. W tym samym czasie maszt na boisku rzuca cień 12 m. Oblicz wysokość masztu.
Skąd tu kąt? Wierzchołek to koniec cienia. Jedno ramię biegnie po ziemi, drugie wzdłuż promienia słońca. Kij i maszt stoją pionowo, więc są do siebie równoległe. Reszta to ta sama proporcja co w pierwszej scenie.
4 pułapki, przez które Tales zabiera punkty
Każdą sprawdzisz w ten sam sposób. Policz oba ilorazy po wstawieniu wyniku. Jeśli wychodzą różne liczby, coś jest pomieszane.
Pomieszane ramiona
ProporcjaDlaczego: każdy ułamek opisuje jedno ramię. Test: 4 i 6 na dole, 6 i 9 na górze. 4 do 6 i 6 do 9 to obie dwie trzecie.
Kawałek po jednej stronie, całość po drugiej
OdcinkiDlaczego: po obu stronach musi być ten sam przepis. Test: |PA| = 3, |PB| = 12, |PC| = 2 daje |PD| = 8, a 2 do 8 to jedna czwarta.
Kawałek AB przy odcinkach równoległych
RównoległeDlaczego: AC i BD to boki dwóch trójkątów z wierzchołkiem P. Test: |PA| = 4, |PB| = 10, |AC| = 6 daje |BD| = 15.
Tales bez równoległych prostych
ZałożenieDlaczego: przekrzyw BD w pierwszej scenie, a ilorazy od razu się rozjadą. Twierdzenie odwrotne działa w drugą stronę: równe ilorazy oznaczają równoległe proste.
Proste AC i BD są równoległe. |PA| = 4, |AB| = 2, |PC| = 6. Oblicz |CD|.
Kliknij krok, w którym coś poszło nie tak.
Jest! Po lewej jest |PA| do |AB|, czyli bliższy odcinek na górze. Po prawej powinno być tak samo: |PC| na górze, |CD| na dole.
Poprawnie: 42 = 6x, więc 4x = 12 i x = 3. Test: 4 do 2 i 6 do 3 to po 2.
Geometria wciąż się miesza? Na bezpłatnej lekcji próbnej (30 minut, 1:1 online) korepetytor rozrysuje z Tobą dwa zadania i pokaże, jak czytać rysunek. Umów lekcję próbną
Twierdzenie Talesa: zadania do sprawdzenia
Pięć zadań, od najprostszego. W każdym proste AC i BD są równoległe, a P to wierzchołek kąta. Wpisz samą liczbę, bez jednostek.
- 1|PA| = 2, |AB| = 3, |PC| = 4. Oblicz |CD|.
Nie tym razem. Ułóż: |PA| do |AB| równa się |PC| do |CD|.
6. 2 : 3 = 4 : x, więc 2x = 12 i x = 6.
- 2|PA| = 5, |PB| = 15, |PC| = 3. Oblicz |PD|.
Nie tym razem. Tu masz całości od wierzchołka.
9. 5 : 15 = 3 : x, więc 5x = 45 i x = 9.
- 3|PA| = 6, |AB| = 4, |CD| = 6. Oblicz |PC|.
Nie tym razem. Szukany odcinek leży przy wierzchołku, więc stoi na górze ułamka.
9. 6 : 4 = x : 6, więc 4x = 36 i x = 9.
- 4|PA| = 4, |PB| = 10, |AC| = 6. Oblicz |BD|.
Nie tym razem. Przy odcinkach równoległych bierzesz całości od wierzchołka.
15. 4 : 10 = 6 : x, więc 4x = 60 i x = 15.
- 5Kij o wysokości 2 m rzuca cień 3 m. Słup obok rzuca cień 15 m. Oblicz wysokość słupa w metrach.
Nie tym razem. Wysokość do cienia jest taka sama dla kija i słupa.
10 m. 2 : 3 = h : 15, więc 3h = 30 i h = 10.
Do rodzica: w zadaniach z Talesem rachunki są proste, a kłopot sprawia odczytanie rysunku. To normalne na początku geometrii. Pomaga jedno pytanie przy każdym zadaniu: „gdzie jest wierzchołek i które proste są równoległe?”. Jeśli dziecko odpowie na nie samo, reszta zwykle idzie gładko.
Mikro-akcja na dziś: narysuj w zeszycie dowolny kąt i dwie równoległe proste, np. wzdłuż obu brzegów linijki. Zmierz cztery odcinki od wierzchołka i policz dwa ilorazy na kalkulatorze w telefonie. Wyjdzie prawie to samo, a różnica to tylko niedokładny pomiar.
Chcesz przerobić to do końca?
Zbiór zadań z rozwiązaniami krok po kroku. Pliki PDF dostajesz od razu po zakupie.
Zbiory działów mają darmową próbkę. Dwa materiały w koszyku to −10% na cały koszyk.



